بحران مالی در کمین اقتصاد جهانی/ تردد در تنگه هرمز به این زودی عادی نمی شود

تحلیلگر اقتصادی، با اشاره به افزایش قیمت نفت در پی تنش‌های منطقه‌ای می‌گوید، واکنش اقتصادهای جهان بیش از هر زمان دیگری شبیه شوک نفتی دهه ۷۰ میلادی شده است و اگر قیمت نفت برای مدتی در سطوح بالا باقی بماند، نه‌تنها تورم و رکود در اقتصاد جهانی تشدید می‌شود، بلکه احتمال شکل‌گیری بحرانی متفاوت از بحران مالی سال ۲۰۰۸ نیز وجود خواهد داشت.

مجید شاکری در گفت‌و‌گو با ایرنا ، با اشاره به افزایش قیمت نفت و تبعات آن بر تورم و رکود در اقتصاد جهانی پاسخ داد: فارغ از اینکه در اظهارات مقامات سیاسی چه چیزی در حال رخ دادن است، روی زمین واکنش‌هایی که شرایط مختلف نشان می‌دهند خیلی شبیه واکنش‌ها به شوک بزرگ نفتی در دهه ۱۹۷۰ میلادی است.

وی توضیح داد: امروز شاهدیم بنگلادش برای صرفه‌جویی در انرژی دانشگاه‌ها را کلاً تعطیل کرده‌است. در انگلستان تقاضا شده تا جای ممکن کمتر از ماشین استفاده شود و در آلمان اعلام شده که هیچ‌یک از گزینه‌های کاهش مصرف انرژی کنار گذاشته نخواهد شد.
شاکری افزود: این اقدامات یعنی با اینکه بازار همچنان نگاهش به اظهارات مقامات سیاسی است و مثلاً با اعلام اولیه ترامپ مبنی بر اینکه جنگ تا حد خوبی تکمیل شده، قیمت می‌ریزد، اما بلافاصله بعد از اینکه بازار با واقعیت مواجه می‌شود دوباره قیمت برمی‌گردد.
او ادامه داد: در بخش واقعی اقتصاد، نه به صورت گسترده اما کشورهای مختلف دارند سعی می‌کنند خودشان را برای این شرایط اضطراری آماده کنند. این شرایط اضطراری چند وجه دارد. مسئله اول اینجاست که همه می‌دانند این قیمت‌های فعلی در شرایطی است که یک مانده‌ای از نفت در داخل زنجیره لجستیکی، انبارهای پالایشگاهی و مانند آن وجود دارد.
شاکری افزود: عملاً نفتی که ژاپن، کره جنوبی و تایوان اکنون به عنوان کشورهایی در شرق دور که تا ۹۰ درصد به نفت خلیج فارس وابسته هستند دارند مصرف می‌کنند، در واقع نفتی است که سه هفته پیش از جنگ خریداری شده است.
این کارشناس اقتصادی در ادامه گفت: همه می‌دانند لحظه‌ای که این ذخیره تمام شود و ما از آن نقطه صفر مانده عبور کنیم، دیگر شرایط مثل قبل نخواهد بود.

بحران کودهای شیمیایی برای مزارع جهان
وی اضافه کرد: نکته بعدی اینجاست که تنها مسئله‌ای که الان ایجاد نگرانی می‌کند مسئله نفت نیست. مسئله کودهای شیمیایی هم مطرح است. عبور آن‌ها از تنگه هرمز یک موضوع تقریباً غیرقابل جبران است، از این بابت که الان فصل کشت در نیمکره شمالی است و در این لحظه نیاز به کود وجود دارد و نمی‌شود بیش از این صبر کرد.
شاکری تصریح کرد: موضوع فقط قیمت نیست؛ ممکن است اساساً دسترسی به آن وجود نداشته باشد. حتی قبل از این بحران هم قیمت کود روندی فزاینده داشت، ولی این چشم‌انداز وجود داشت که احتمالاً کاهش پیدا کند. هیچ ذخیره جدی هم در طول زنجیره وجود ندارد. اگر در یک ماه آینده اختلال ایجاد شود، برای یک سال در واقع سبد غذای جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. که این موارد را کشورهای مختلف می‌دانند.
تلاطم بیشتر در انتظار بازارهای مالی
شاکری در ادامه بیان کرد: سؤال میلیون دلاری این است که آثار چنین وضعیتی چه زمانی خود را در سیاست پولی نشان می‌دهد. بازارهای مالی دنیا، به‌خصوص بازار نیویورک که دوره نسبتاً مثبتی را با همه فراز و فرودها در سال گذشته به پایان رسانده، خبر کاهش نرخ بهره در سال ۲۰۲۶ را در قیمت‌های خود منعکس کرده است.
وی تصریح کرد: اگر شرایط به سمتی برود که بانک‌های مرکزی جهان قانع شوند تورمی که با آن مواجه هستند یک تورم گذرا نیست و ناچارند در حوزه سیاست پولی واکنش نشان دهند، آن وقت دیگر این روایت که سال آینده شاهد کاهش نرخ بهره بانک‌های بزرگ جهان خواهیم بود ادامه پیدا نخواهد کرد.آن لحظه‌ای که بازارهای مالی شروع به ریزش کنند، ممکن است با شکل متفاوتی از بحران مالی نسبت به سال ۲۰۰۸ مواجه شویم.
اگر قیمت نفت بالای ۸۵ دلار بماند، با بحران مالی در جهان روبرو می شویم
این تحلیلگر اقتصادی این نکته را مطرح کرد که برای رسیدن به چنین فضایی لزوماً لازم نیست قیمت نفت به ۱۱۰ یا ۱۳۰ دلار برسد؛ بلکه کافی است برای یک دوره قابل توجه قیمت نفت بالا باقی بماند. یعنی حدود ۸۵ دلار به بالا باشد.
شاکری افزود: به نظر می‌رسد رفت‌وآمد قیمت‌ها در همین محدوده در حال رخ دادن است و روزبه‌روز بازار احتمال این موضوع را نسبت به قبل بیشتر می‌بیند.
وی یادآور شد: واقعیت این است که قیمت‌های حدود ۷۲ تا ۷۳ دلار، یعنی یکی دو روز بعد از آغاز وقایع در تنگه هرمز، علت اینکه نفت جهش پیدا نمی‌کرد این تصور بود که ایران خیلی زود وارد فاز تسلیم خواهد شد. اما وقتی مشخص شد چنین چیزی نیست و قدرت پاسخ ایران باقی مانده و ایران نیز توان ایجاد توازن در پاسخ را دارد و می‌تواند عملاً کشتی‌ها را به فکر بیندازد که آیا الان زمان مناسبی برای عبور از تنگه هست یا نه به طوری که روزبه‌روز این روایت که موضوع طولانی خواهد شد تقویت شد.
آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت، محدودیت های خود را دارد
شاکری گفت: ابزارهای طرف مقابل هم مشخص است و این یک بازی دوطرفه است. یکی از این ابزارها آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت است که درباره آن تصمیم گیری شد.
وی در عین حال گفت: البته این ابزار هم محدودیت‌های خودش را دارد. کل این ذخایر بسته به تعریف و جزئیات ـ شاید برای ۲۰ تا ۳۰ روز مصرف جهانی پاسخگو باشد و بتواند حذف حدود ۱۲ تا ۲۰ میلیون بشکه نفت در روز را جبران کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به این موضوع، همه منتظرند و ساعت در حال تیک‌تیک کردن است. دو اتفاق در مقابل هم قرار دارد. اینکه کدام‌یک زودتر رخ می‌دهد؛ آیا نفت موجود در زنجیره پالایش تمام می شود یا عبور و مرور از تنگه هرمز به وضعیت عادی بازمی‌گردد. فعلاً پاسخ قاطعی برای این سؤال وجود ندارد، اما روزبه‌روز بازار بیشتر باور می‌کند که به این زودی‌ها تنگه هرمز به حالت عبور روان برنخواهد گشت.